Edupolis

Raport: Wpływ muzyki na życie codzienne polskich nastolatków

Raport z badania przeprowadzonego przez Natalię Skorupińską i Karolinę Sowińską z Uniwersytetu Wrocławskiego analizuje rolę i wpływ, jaki muzyka wywiera na codzienne funkcjonowanie, stan emocjonalny oraz tożsamość polskich nastolatków w wieku od 13 do 20 lat. Badanie, zrealizowane za pomocą ankiety internetowej, dostarcza wszechstronnego obrazu muzyki jako fundamentalnego elementu życia młodego pokolenia.

Metodologia i profil respondentów

Badanie zostało przeprowadzone w formie ankiety online w okresie od 30 listopada do 14 grudnia 2025 roku. Czas wypełnienia ankiety wynosił średnio 12-15 minut. W badaniu wzięła udział zróżnicowana grupa młodzieży, jednak z wyraźną dominacją określonych podgrup:

• Płeć: Grupę respondentów w większości stanowiły kobiety (62,11%), przy 30,53% mężczyzn.
• Wiek: Najliczniejszą grupą wiekową były osoby w wieku 16-18 lat (48,42%).
• Edukacja: Przeważali uczniowie liceów ogólnokształcących (45,26%), a w dalszej kolejności techników (36,84%).

Kluczowe wyniki badania

Analiza zebranych danych została podzielona na bloki tematyczne, które pozwoliły szczegółowo zbadać różne aspekty wpływu muzyki.

Powszechność i nawyki słuchania muzyki
Badanie jednoznacznie potwierdza, że muzyka jest zjawiskiem uniwersalnym i wszechobecnym w życiu nastolatków.

• Częstotliwość: Aż 89,47% respondentów słucha muzyki codziennie, co czyni ją stałym elementem ich dnia.
• Kontekst: Muzyka towarzyszy młodzieży głównie w domu oraz podczas przemieszczania się komunikacją miejską.
• Gatunki muzyczne: Mimo dominacji popu (54,74%) i rapu (47,37%), respondenci wykazują się eklektyzmem. Wybieranie tak różnych gatunków jak metal, muzyka klasyczna czy disco polo sugeruje, że dobór muzyki jest sytuacyjny i uzależniony od nastroju oraz potrzeb chwili.
• Uczestnictwo w kulturze: Preferowanym wydarzeniem muzycznym są koncerty (66,32%), co wskazuje na chęć bezpośredniego doświadczania muzyki i bycia częścią wspólnoty fanów.

Muzyka jako narzędzie regulacji emocjonalnej i autoterapii
Najbardziej znaczące wnioski z badania dotyczą głębokiego wpływu muzyki na stan psychiczny i emocjonalny młodzieży.

• Wysoka wrażliwość: Zdecydowana większość badanych (85,26%) postrzega siebie jako osoby wrażliwe i dostrzega korelację między swoją wrażliwością a sposobem odbioru muzyki (81,48%).
• Intensywność przeżyć: Prawie 80% badanych deklaruje intensywny odbiór emocjonalny muzyki, "przeżywając ją całym sobą" lub odczuwając szerokie spektrum emocji.
• Poprawa nastroju: Muzyka pełni funkcję terapeutyczną. Aż 95,79% respondentów potwierdziło, że słuchanie muzyki polepsza ich nastrój.
• Radzenie sobie ze stresem: Muzyka jest kluczowym mechanizmem radzenia sobie ze stresem. Ponad połowa badanych (53,68%) słucha jej często w sytuacjach stresowych, a 22,11% robi to zawsze. Daje im poczucie kontroli, działa uspokajająco (85,26%) i redukuje napięcie fizyczne (84,21%).
• Generowanie pozytywnych emocji: Podczas słuchania dominują uczucia takie jak spokój, szczęście, euforia i nostalgia, co czyni muzykę skutecznym narzędziem do generowania pozytywnych stanów emocjonalnych.

Wpływ muzyki na tożsamość i relacje społeczne
Muzyka odgrywa istotną rolę w procesie kształtowania się tożsamości i jest ważnym elementem świata społecznego nastolatków.

• Idole muzyczni: Większość nastolatków (67,37%) posiada idola muzycznego, najczęściej z kręgu polskiego rapu i popu (wskazywano m.in. Taco Hemingwaya i Matę).
• Naśladowanie: Idole stają się potężnym wzorcem do naśladowania. Aż 83,79% badanych przyznaje, że w mniejszym lub większym stopniu kopiuje gesty werbalne i niewerbalne swoich idoli. To dowodzi, jak głęboko wizerunek artysty przenika do codziennego życia młodych ludzi.
• Kształtowanie światopoglądu: Teksty piosenek mają realny wpływ na postrzeganie świata przez młodzież. Dla 45,26% mają one duży wpływ, zachęcając do refleksji nad życiem, a dla 42,11% – średni.
• Pamięć i skojarzenia: Muzyka jest silnym nośnikiem wspomnień. Zdecydowana większość badanych potwierdza, że konkretne utwory przywołują emocje i myśli związane z przeszłymi wydarzeniami.

Muzyka w codziennych obowiązkach i działaniu
Raport pokazuje, że muzyka nie jest jedynie formą rozrywki, ale także narzędziem wspierającym codzienne funkcjonowanie.

• Wszechobecność: Ponad 91% nastolatków słucha muzyki podczas wykonywania codziennych obowiązków.
• Wzrost efektywności: Aż 77,01% respondentów uważa, że muzyka zwiększa efektywność ich pracy. Sprawia również, że obowiązki stają się łatwiejsze do wykonania (91,95%).
• Niezbędny element: Muzyka jest tak głęboko zintegrowana z codziennością, że jej brak jest odczuwalny. 56,84% badanych "zdecydowanie odczuwa" brak muzyki w codziennych sytuacjach.

Wnioski końcowe

Badanie jednoznacznie potwierdza, że muzyka jest fundamentalnym filarem codzienności polskich nastolatków. Pełni ona wielowymiarowe funkcje:

1. Kluczowe narzędzie regulacji emocjonalnej: Jest głównym sposobem na radzenie sobie ze stresem, poprawę nastroju i odzyskiwanie poczucia kontroli.
2. Stymulator poznawczy: Realnie podnosi efektywność i ułatwia wykonywanie codziennych zadań.
3. Element tożsamościotwórczy: Identyfikacja z artystami i głęboka analiza tekstów piosenek aktywnie kształtuje system wartości, zachowania i sposób postrzegania świata przez młodzież.
4. Bezpieczna przestrzeń ekspresji: Muzyka stabilizuje życie wewnętrzne nastolatków, stając się bezpiecznym obszarem do przeżywania emocji i adaptacji do wyzwań okresu dojrzewania.

Rekomendacje

Na podstawie wyników badania sformułowano następujące zalecenia:

• Wykorzystanie muzyki w szkolnych programach wsparcia emocjonalnego i inicjatywach profilaktycznych jako narzędzia wspomagającego dobrostan psychiczny młodzieży.
• Prowadzenie dalszych badań nad powiązaniami muzyki z innymi formami wsparcia psychologicznego (np. arteterapią, terapią poznawczo-behawioralną).
• Analiza czynników moderujących (osobowość, poziom stresu), które wpływają na sposób, w jaki muzyka oddziałuje na nastrój i radzenie sobie z emocjami.