Edupolis

Międzynarodowy projekt edukacyjny „Sound in the Silence” 2026

Dźwięk w ciszy to międzykulturowy i międzynarodowy projekt pamięci przeznaczony dla młodzieży. W lokalizacjach o znaczeniu historycznym uczniowie szkół średnich współpracują z artystami różnych dyscyplin, aby zbadać, w jaki sposób przeszłość łączy się z ich współczesnymi pytaniami i doświadczeniami.

Poprzez warsztaty artystyczne zapewnia młodym ludziom nowe spojrzenie na historię Europy, zachęcając ich do rozwijania własnego zrozumienia przy użyciu różnych środków wyrazu. Do tej pory projekt organizowany był w różnych lokalizacjach, m.in. Miejsca Pamięci Neuengamme, Ravensbrück, Auschwitz-Birkenau, Gusen-Mauthausen, a także Denkort Bunker Valentin, Muzeum IX Fortu w Kownie oraz w Warszawie, Jasenovacu, Pitesti i Pruszkowie.

O projekcie

Edycja 2026 Dźwięk w ciszy odbędzie się w Gernice w Hiszpanii, skupiając się na historii bombardowań miasta 26 kwietnia 1937 r. i szerszym kontekście hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939).

Bombardowanie Gerniki, przeprowadzone przez siły niemieckie i włoskie w celu wsparcia sił nacjonalistycznych Franco, stało się jednym z najbardziej symbolicznych i niszczycielskich ataków na ludność cywilną w XX-wiecznej Europie. Zniszczenie miasta i cierpienia jego mieszkańców odbiły się szerokim echem daleko poza Hiszpanią, wyznaczając punkt zwrotny w postrzeganiu współczesnych działań wojennych i zapowiadając okrucieństwa, które wkrótce miały nastąpić podczas drugiej wojny światowej. Jednocześnie bombardowanie Gerniki zostało natychmiast otoczone dezinformacją, w szczególności fałszywą narracją, że miasto zostało spalone przez własnych mieszkańców. Natomiast dziennikarze zagraniczni obecni w regionie odegrali kluczową rolę w ujawnieniu światu prawdy, dbając o to, aby nie można było całkowicie ukryć skali i charakteru ataku.

Hiszpańska wojna domowa była konfliktem nie tylko wewnętrznym, ale także głęboko międzynarodowym. Dotyczyło to obcych mocarstw, walk ideologicznych i konkurencyjnych wizji przyszłości Europy. Z tego powodu w ramach projektu wydarzenia w Gernice zostaną potraktowane jako preludium do globalnego konfliktu, który wybuchł zaledwie dwa lata później, podkreślając wojnę domową jako poligon doświadczalny dla sojuszy politycznych, strategii wojskowych i propagandy.

Sercem tej edycji będą doświadczenia cywilów, którzy doświadczyli przemocy, strat, wysiedleń i strachu. Ich głosy, często przyćmione narracjami wojskowymi, ujawniają ludzkie koszty konfliktu i długotrwałą traumę, jaką on powoduje. Wojna doprowadziła do głębokich i trwałych podziałów w społeczeństwie hiszpańskim, których konsekwencje są odczuwalne od dziesięcioleci.

Sound in the Silence in Gernika zajmie się także okresem dyktatury Francisco Franco, który nastąpił po wojnie, zapewniając niezbędny kontekst do zrozumienia, w jaki sposób podziały te utrzymywały się i ewoluowały w czasie. Łącząc przeszłość z teraźniejszością, projekt zbada, w jaki sposób pamięć, cisza i nierozwiązane napięcia w dalszym ciągu kształtują współczesne społeczeństwo w Hiszpanii.

Poprzez ekspresję artystyczną młodzi uczestnicy zaangażują się w historię Gerniki, zastanawiając się nad tematami przemocy, pamięci i odporności. Stykając się ze źródłami historycznymi, osobistymi świadectwami i fizyczną przestrzenią miasta, odkryją historie, które mówią nie tylko o przeszłości, ale także o współczesnych wyzwaniach.

To wciągające doświadczenie zachęci uczestników do krytycznej refleksji nad wpływem wojny na jednostki i społeczności, wspierając empatię i świadomość. Łącząc historię ze współczesnymi realiami, Sound in the Silence in Gernika stara się zapewnić zachowanie pamięci o tych, którzy cierpieli, i aby lekcje z przeszłości pozostały istotne dla przyszłych pokoleń.

Najważniejsze informacje

• Czas: 3 października – 11 października 2026 r.
• Lokalizacja: Gernika, Kraj Basków, Hiszpania
• Dla kogo? Projekt skierowany jest do nauczycieli oraz uczniów w wieku 16-19 lat
• Koszty: bezpłatnie
• Język projektu: angielski 
• Termin składania wniosków: 3 maja 2026 r.

Rekrutacja

Wnioski mogą składać tylko nauczyciele. Aby złożyć wniosek należy wypełnić formularz online.

Warsztaty dla nauczycieli

W trakcie projektu organizatozy przewidują również warsztaty dla nauczycieli. Podczas gdy uczniowie będą pracować z artystami, pedagodzy będą mieli czas na profesjonalną wymianę, refleksję i odkrywanie nowych metod nauczania historii.

Organizator projektu

Organizatorem programu jest Europejska Sieć Pamięć i Solidarność (European Network Remembrance and Solidarity), która zajmuje się upowszechnianiem wiedzy o historii Europy XX wieku poprzez projekty naukowe, kulturalne i edukacyjne. Do państw członkowskich należą Niemcy, Węgry, Polska, Rumunia, Słowacja i Czechy. Status członków obserwatorów mają Albania, Austria, Łotwa, Gruzja i Estonia.

Koordynatorzy Projektu

Edycję 2026 projektu Dźwięk w ciszy koordynują Justyna Radziukiewicz i Julia Machnowska. Kontakt: justyna.radziukiewicz@enrs.eu i julia.machnowska@enrs.eu.

Źródło: ENRS