Edupolis

KOSTIUM, MASKA, MAKIJAŻ – Barwy Indyjskiej Sceny. Zdjęcia Elżbiety Dziuk

Muzeum Okręgowe w Toruniu zaprasza na wernisaż wystawy „KOSTIUM, MASKA, MAKIJAŻ – Barwy Indyjskiej Sceny. Zdjęcia Elżbiety Dziuk”, który odbędzie się 13 marca 2026 r. o godz. 17.00 w Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika. Ekspozycja, która będzie prezentowana od 14 marca do 6 czerwca br., ukazuje bogactwo klasycznych i rytualnych tradycji teatralnych oraz tanecznych Indii – od południowego stanu Kerala po regiony himalajskie – widzianych przez obiektyw Elżbiety Dziuk.

Kto wiedzy teatru słucha
Przez Samoistnego Ducha
Wyrzeczonej, kto na scenie
W kształt obleka przedstawienie
I kto je ogląda pilnie
Ten los dzieli nieomylnie
Znawców Wedy, ofiarników
Oraz hojnych jałmużników.

Słowa te zaczerpnięte ze starożytnego indyjskiego Traktatu o teatrze, swoistej encyklopedii klasycznego teatru indyjskiego, pokazują wyraźnie, jak istotne znaczenie w życiu Hindusów miał teatr oraz taniec. Taniec, ponieważ większość dawnych tradycji teatralnych Indii zawierała w sobie układy choreograficzne. Były to aktywności nie tylko artystyczne, ale również działania o charakterze religijnym. Kontakt ze sztuką teatru i tańca pozwalał zarówno artystom, jak i widzom sięgać po te same wartości religijne, które były owocami działań takich, jak studiowanie świętych ksiąg, składanie religijnych ofiar oraz wspieranie ubogich jałmużną.

Zdjęcia Elżbiety Dziuk przedstawiają wybrane z bogatej skarbnicy indyjskich sztuk performatywnych przykłady zarówno klasycznych form tanecznych i teatralnych Indii, jak i przykłady widowiskowych sztuk rytualnych. Te ostatnie pochodzą zarówno z kręgu tradycji hinduistycznej kultywowanej najsilniej w południowych Indiach w stanie Kerala, jak i buddyjskiej, przechowywanej w himalajskich regionach Indii. Wszystkie przedstawiane na tej wystawie tradycje łączy staroindyjskie przekonanie, iż: Teatr i taniec jest zwierciadłem natury świata z jego szczęściem i nieszczęściem, ale zawsze miał dawać nadzieję.                                                                                    

Krzysztof Renik

Elżbieta Dziuk jest podróżniczką, fotografką i autorką licznych zdjęć publikowanych w czasopismach oraz wydawnictwach książkowych. Od wielu lat dokumentuje życie i sztukę w krajach Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. W trakcie swoich wypraw odwiedziła znaczną część Indii, Nepal, Myanmar (dawną Birmę), Laos, Malezję oraz Indonezję.

Szczególne zainteresowanie poświęca kulturze Indii – teatrowi, tańcom rytualnym i sztukom performatywnym. Prace fotograficzne Elżbiety Dziuk były prezentowane na licznych wystawach w Polsce – m.in. w Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, w Muzeum Literatury, Państwowym Muzeum Etnograficznym, w Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku, a także w Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika w Toruniu.

W 2024 roku, wraz z mężem – Krzysztofem Renikiem, otrzymała wyróżnienie specjalne Nagrody im. Benedykta Polaka za osiągnięcia w dokumentowaniu kultury i sztuki Azji.

Ponadto Muzeum zaprasza na spotkanie podróżnicze z Elżbietą Dziuk i Krzysztofem Renikiem pt. „W świecie indyjskiego teatru”, połączone z prezentacją klipów filmowych, które odbędzie się 14 marca 2026 r. (sobota) o godz. 13.00 w Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika. Będzie to opowieść o wybranych tradycjach widowiskowych subkontynentu indyjskiego. Autorzy zabiorą uczestników w podróż po Indiach szlakiem najciekawszych sztuk performatywnych tego kraju. W programie znajdzie się m.in. wizyta w Bengalu i spotkanie ze sztuką Baulów, podróż do Orisy, gdzie prezentowana jest tradycja Czou, a także do Ćatisgharu w centralnych Indiach, by przyjrzeć się tanecznym tradycjom ludów plemiennych tego regionu. Podróż zakończy się w południowych Indiach – w stanie Kerala, będącym skarbnicą takich form jak Kudijattam, Kathakali i Thejjam.

Wystawa: „KOSTIUM, MASKA, MAKIJAŻ – Barwy Indyjskiej Sceny. Zdjęcia Elżbiety Dziuk”
Miejsce: Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika, ul. Franciszkańska 9/11
Wernisaż: 13 marca, godz. 17.00 
Kuratorka: dr Magdalena Nierzwicka
Czas trwania wystawy: 14 marca – 6 czerwca 2026