Edupolis

Tucholski Park Krajobrazowy – 40 lat ochrony przyrody

Tucholski Park Krajobrazowy świętował w 2025 roku podwójny jubileusz – 40 lecie powołania oraz 15-lecie utworzenia Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie. Z tej okazji 12 marca w Pile koło Gostycyna w powiecie tucholskim odbędzie się konferencja, będąca podsumowaniem czterech dekad wspólnych działań instytucji i troski jej pracowników o zachowanie wartości przyrodniczych, kulturowych i historycznych tego obszaru.

Tucholski Park Krajobrazowy utworzono 9 grudnia 1985 roku jako pierwszy park krajobrazowy w ówczesnym województwie bydgoskim. Dr hab. Mieczysław Kunz, redaktor naukowy ósmej, jubileuszowej monografii na temat Parku pt. "Tucholski Park Krajobrazowy Ludzie-Wydarzenia-Zasoby" wskazuje w tym opracowaniu, że "Fundamentem wszystkich osiągnięć pozostają jednak ludzie – pracownicy, członkowie Rady Parku, naukowcy, samorządowcy i partnerzy społeczni.(…) Pracownicy Tucholskiego Parku Krajobrazowego w całym dotychczasowym okresie funkcjonowania jednostki byli inicjatorami wielu, często unikalnych w skali kraju wydarzeń oraz aktywności, które na stałe wpisały się w krajobraz Borów Tucholskich i zostały jego wyróżnikiem czy znakiem rozpoznawczym".

Jubileuszowa konferencja będzie podsumowaniem czterdziestu lat pracy przyrodników, naukowców, współpracowników i lokalnej społeczności na rzecz współistnienia systemów przyrodniczych i społecznych, zgodnie z koncepcją zrównoważonego rozwoju. Wydarzenie odbędzie się na terenie Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie – unikalnego w skali świata obszaru, certyfikowanego przez UNESCO. Udział w wydarzeniu potwierdzili przedstawiciele administracji publicznej, instytucji zajmujących się środowiskiem przyrodniczym, naukowcy, a także emerytowani pracownicy parku. 

– Tucholski Park Krajobrazowy oferuje gościom wiele atrakcji. To nie tylko urozmaicona przyroda, bogactwo grzybów, szlaki piesze i kajakowe, ale również ślady kultury borowiackiej. Do zachowania unikatowych walorów przyrodniczych i kulturowych tych ziem oraz do ich promocji w kraju i poza jego granicami od lat przyczynia się działalność pracowników parku – podkreśla marszałek województwa Piotr Całbecki.

 Do najważniejszych działań podejmowanych przez cztery dekady w Tucholskim Parku Krajobrazowym należą:

• monitoring przyrodniczy– m. in. zimorodka, nietoperzy, sów leśnych i wilka, a także grzybów oraz wybranych roślin chronionych. Badania zimorodka prowadzone od 1992 roku należą do najdłużej realizowanych projektów dotyczących monitoringu tego gatunku w Polsce. Od 2015 roku w parku jest prowadzony monitoring sów leśnych, zaś od 2022 roku – wilka szarego, który po kilkunastu latach znów pojawił się na tym terenie,
• czynna ochrona przyrody, m.in. storczyków, nietoperzy, sów leśnych, akcje sprzątania Brdy, inicjatywy społeczno-ekologiczne jak ogród przyjazny naturze czy remizy dla owadów. W Ogrodzie Edukacyjnym TPK przy siedzibie Tucholskiego Parku Krajobrazowego zgromadzono wiele rodzimych i tradycyjnych gatunków roślin, budki lęgowe dla ptaków, budki dla nietoperzy, hotele dla owadów oraz schrony dla płazów, gadów i innych drobnych ssaków,
• edukacja przyrodnicza –  np. wystawy i warsztaty tematyczne, konkursy ogólnopolskie Wśród nich warto wymienić m.in. organizowaną od 32 lat we współpracy z Polskim Towarzystwem Mykologicznym i Nadleśnictwem Tuchola wystawę grzybów. To najstarsza tego typu ekspozycja w Polsce, w podczas dwudniowego wydarzenia prezentowanych jest blisko 100 gatunków grzybów z okolicznych lasów (zobacz także XXXII Wystawa Grzyby w sercu Borów Tucholskich już za nami). Nieprzerwanie od 26 lat Tucholski Park Krajobrazowy i Nadleśnictwo Tuchola organizują konkiurs ,,Przyroda wokół nas”, adresowany do uczniów szkół podstawowych leżących na obszarze parku. Od 2005 roku organizowany jest również konkurs „Przyroda wokół nas” w oddzielnej kategorii dla uczniów szkół specjalnych. Pracownicy parku prowadzą zajęcia edukacyjne dla słuchaczy w różnym wieku – od przedszkolaków, aż po seniorów. Głównym tematem są osobliwości przyrodnicze Parku: zimorodek, znajdujący się w logo TPK, grzyby, z których słyną Bory Tucholskie oraz wilk,
• upowszechnianie działalności naukowej i organizacyjnej oraz wyników badań i monitoringu przyrodniczego,
• realizacja projektów zewnętrznych, m.in. modernizacja siedziby, odnowienie odznaczeń terenowych, budowa Terenowego Ośrodka Edukacji Przyrodniczej i Promocji Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie.

Tucholski Park Krajobrazowy – kalendarium wydarzeń:

• 1974 – rozpoczęcie przez dra Mariana Boińskiego prac badawczo-inwentaryzacyjnych służących opracowaniu charakterystyki geobotanicznej dzisiejszego obszaru Tucholskiego Parku Krajobrazowego
• 9 grudnia 1985 – utworzenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego – pierwszego parku krajobrazowego w ówczesnym województwie bydgoskim
• 07–08 września 1990 – pierwsza terenowa konferencja prasowa „POZNAJ-USZANUJ-POMÓŻ” (Tuchola-Chojnice)
• czerwiec 1995 – rozbudowa budynku administracyjnego – siedziby Tucholskiego Parku Krajobrazowego przy ulicy Podgórnej 1 w Tucholi
• 2 czerwca 2010 – powołanie w Paryżu światowego Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie UNESCO-MaB, w skład, którego wszedł, m.in. Park Narodowy „Bory Tucholskie” oraz cztery Parki Krajobrazowe: Tucholski, Wdecki, Wdzydzki i Zaborski
• kwiecień 2013 – rozpoczęcie realizacji projektu „Budowa Terenowego Ośrodka Edukacji Przyrodniczej i Promocji Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie w Tucholskim Parku Krajobrazowym”, finansowanego w ramach Regionalnego Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego 2014-2020.

Tucholski Park Krajobrazowy obejmuje swymi granicami południowo-wschodnią część Borów Tucholskich, leży na terenach województw Pomorskiego i Kujawsko-Pomorskiego. Jego symbolem jest zimorodek. Park ma ponad 36 tysięcy hektarów powierzchni, na jego terenie znajduje się aż osiem rezerwatów przyrody. Rzeka Brda, sieć jezior i lasy pełne grzybów czynią Tucholski Park Krajobrazowy wymarzonym miejscem na wypoczynek dla miłośników przyrody oraz osób zainteresowanych historią i kulturą kaszubską (Zobacz też Tucholski Park Krajobrazowy zaprasza na grzyby, ryby i kajaki).  To jeden z dziesięciu parków krajobrazowych w Kujawsko-Pomorskiem.

Zachowanie unikatowych walorów naszych parków krajobrazowych wspierają regularnie środki samorządu województwa oraz programu Fundusze Europejskie dla Kujaw i Pomorza 2021-2027. W budżecie województwa na bieżący rok zaplanowano na ten cel 29,5 mln złotych. Tucholski Park Krajobrazowy kosztem blisko 8 mln złotych z tej puli zrealizuje projekt ,,Realizacja funkcji Rezerwatu Bory Tucholskie”. Zakres działań to m.in. rozbudowa infrastruktury, poszerzenie oferty edukacyjnej poprzez doposażenie zaplecza, urządzenie przykładowej remizy dla dzikich zapylaczy, stworzenie edukacyjnych ścieżek przyrodniczych, budowa zaplecza noclegowego przy ośrodku z interaktywną podziemną salą edukacyjną. (Zobacz także: Inwestycje 2026: parki krajobrazowe).

Tucholski Park Krajobrazowy

Biuro Prasowe Urzędu Marszałkowskiego