Edupolis

Cyberprzemoc nie chodzi na wagary. Program RÓWIEŚNICY Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę pomaga jej przeciwdziałać

Według danych Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę 66% dzieci doświadczyło przemocy rówieśniczej*. Wiele z tych sytuacji dzieje się w szkole. Jednak współcześnie opuszczenie lekcji czy nawet zmiana szkoły nie gwarantują przerwania przemocy. Ta dzieje się też online, na komunikatorach i w mediach społecznościowych, z wykorzystaniem zdjęć, screenów i innych materiałów, również wytworzony przez AI. Prawie 50% nastolatków doświadczających przemocy internetowej nigdzie jej nie zgłasza i nie szuka pomocy**. Ten brak reakcji to coraz częstsza postawa. Poza diagnozą problemu kluczowa jest edukacja i praca z doświadczającymi przemocy, stosującymi ją oraz jej świadkami - to podstawy programu RÓWIEŚNICY Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

*FDDS Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023
**NASK Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania dzieci i rodziców 2025

Cyberprzemoc - rosnące zagrożenie dla młodych

Poziom cyberprzemocy wśród nastolatków rośnie, gdy przemoc rówieśnicza ogółem utrzymuje się na stałym poziomie***. Polskie dane pokazują, że wśród nastolatków co trzeci był wyzywany, a blisko co czwarty ośmieszany i poniżany w internecie. W ostatnich latach na pytanie “czy doświadczyłeś przemocy w internecie” rośnie odsetek wskazań na „trudno powiedzieć” – co oznacza, że młodzież ma coraz większe trudności w określeniu, co może być przemocą online****. Nastolatki mogą mieć problem z rozróżnieniem opinii od hejtu czy uznaniem, że przemocą jest również wysyłanie screenów z prywatnych rozmów czy wykluczanie (np. poprzez usunięcie z grupowych czatów).

***WHO A focus on adolescent peer violence and bullying in Europe, central Asia and Canada. Health Behaviour in School-aged Children international report from the 2021/2022 survey. Volume 2
****NASK Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania dzieci i rodziców 2025

Cyberprzemoc rośnie ze względu na zwiększający się poziom cyfryzacji życia młodych osób. Co więcej, ta forma przemocy rówieśniczej, przez wrażenie anonimowości czy rozproszenie odpowiedzialności, może się wydawać bardziej dostępna, łatwiejsza dla dzieci stosujących przemoc. Eksperci mówią o efekcie kabiny pilota – krzywdząc kogoś w internecie nie doświadczamy cierpienia drugiej osoby, przez co łatwiej jest kliknąć „udostępnij” lub dodać nieprzyjemny komentarz. Ze strony osoby doświadczającej cyberprzemocy ważne jest, że materiały w sieci nie znikają – wpisu na WhatsApp nie da się zmyć jak napisu na szafce szkolnej. To, że telefon uczeń ma zawsze w zasięgu, sprawia, że jest w stałym napięciu, a powiadomienia je pogłębiają, nawet gdy jest się poza szkołą.

– Ważne jest uwzględnienie wszystkich zarówno tych których dotyka przemoc, świadków oraz tych, którzy ją stosują. Pokazanie wszystkim, że są jedną grupą, wskazywanie, ile ich łączy - wzmacnia więzi i kompetencje społeczne. Rozwijanie empatii, umiejętności postawienia się na miejscu innej osoby, poczucia odpowiedzialności buduje gotowość do reagowania na alarmujące sytuacje. W czasach, gdy notujemy wzrost przemocy w internecie wśród nastolatków, musimy równolegle uczyć na temat bezpieczeństwa online, ochrony prywatności i poszanowania prywatności innych – mówi Marta Wojtas, psychoterapeutka z Poradni Dziecko w Sieci FDDS.

Program RÓWIEŚNICY – diagnoza, edukacja, przeciwdziałanie przemocy

RÓWIEŚNICY to bezpłatny program profilaktyczny opracowany przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wraz z ekspertami z zakresu psychologii, pedagogiki i cyberbezpieczeństwa. Obejmuje uczniów klas 7-8 szkół podstawowych oraz 1-2 szkół ponadpodstawowych. Udział w programie zapewnia diagnozę problemu przemocy rówieśniczej i cyberprzemocy w danej szkole, gotowe scenariusze zajęć i nawiązujący do zagadnień serial #SPOTTED dostępny na Youtube, szkolenia dla kadry oraz certyfikaty udziału dla osób i szkół zaangażowanych w program. Nabór do każdej kolejnej edycji programu trwa od maja do października, a działania są realizowane w trakcie trwania roku szkolnego.

– Z naszych wieloletnich doświadczeń w przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej jasno wynika, że jedna czy dwie lekcje nie wystarczą. Potrzebna jest pogłębiona edukacja, która nie kończy się na nazwaniu problemu i pokazaniu jego konsekwencji. Kluczowe jest zrozumienie mechanizmów przemocy oraz rozwijanie kompetencji społecznych – empatii, uważności na innych i umiejętności reagowania. Równie istotne, obok działań edukacyjnych, jest budowanie wspólnoty wśród uczniów. To właśnie w środowisku opartym na relacjach, zaufaniu i poczuciu przynależności rzadziej dochodzi do przemocy rówieśniczej. Planowanie skutecznej profilaktyki – zarówno offline, jak i online – wymaga także rzetelnej diagnozy skali i charakteru problemu w danej szkole. Dopiero poznanie sytuacji staje się realnym punktem wyjścia do działania. To podejście – łączące edukację, rozwój kompetencji, integrację społeczności i diagnozę – stanowi fundament programu Rówieśnicy – podkreśla Łukasz Wojtasik, kierownik działu Dziecko w Sieci FDDS, ekspert ds. bezpieczeństwa dzieci w internecie.

Pierwsza edycja programu trwa do końca roku szkolnego 2025/26. W czerwcu 2026 Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę przedstawi raport o skali przemocy rówieśniczej w polskich szkołach – wyniki pierwszego tak obszernego badania na ten temat w Polsce.

O Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
Od 1991 roku chronimy dzieci przed przemocą i wykorzystaniem seksualnym. Zapewniamy dzieciom i ich opiekunom wsparcie, profesjonalną pomoc psychologiczną i prawną. Uczymy dorosłych, jak mądrze i skutecznie reagować na przemoc wobec dzieci oraz co robić, gdy podejrzewają, że dziecko jest krzywdzone. Wspieramy i angażujemy rodziców, by wychowywali dzieci z miłością i szacunkiem. Wpływamy na polskie prawo, by jak najlepiej chroniło interes dziecka. Każde dziecko zasługuje na dzieciństwo wolne od przemocy!

Oficjalna strona fdds.pl